[{"data":1,"prerenderedAt":104},["ShallowReactive",2],{"istota-article-niebezpieczny-czarny-szlak":3},{"id":4,"source_wp_id":5,"date":6,"modified":7,"slug":8,"status":9,"type":10,"comment_status":11,"link":12,"title":13,"content":15,"excerpt":18,"featured_media":20,"yoast_head_json":21,"istota_meta":98,"istota_comments_count":102},12,1253,"2026-03-26T16:35:18.000Z","2026-04-16T09:10:56.000Z","niebezpieczny-czarny-szlak","publish","istota_article","open","/istota/niebezpieczny-czarny-szlak/",{"rendered":14},"(Nie)bezpieczny Czarny Szlak",{"rendered":16,"protected":17},"\u003Cp>\u003Cb>(Nie)bezpieczny Czarny Szlak \u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Ci>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Nie chodzi o to, że bezpieczeństwo jest nieważne.\u003C/span>\u003C/i>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Ci>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Chodzi o to, że nie może być jedynym celem wychowania.\u003C/span>\u003C/i>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Od początku powstania pomysłu na stworzenie Czarnego Szlaku, a nawet wcześniej w mojej harcerskiej karierze co jakiś czas słyszę, że “zmienię zdanie dotyczące podejścia do bezpieczeństwa dopiero gdy coś się stanie i oby nie stało się nigdy”. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">W tym artykule chcę w końcu rozprawić się z tym zarzutem. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cb>Dlaczego harcerstwo nie może opierać się wyłącznie na bezpieczeństwie?\u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">W naszej przestrzeni pojawia się chętnie powtarzane również przez Naczelniczkę ZHP hasło: Bezpieczeństwo przede wszystkim. Pojawią się dokumenty typu “Bezpieczny”, zresztą podejrzewam, że większość instruktorów, ale także nauczycieli doświadczyło mnożenia dokumentów zwiększających “nasze” bezpieczeństwo. Czy rzeczywiście je zwiększają? Raczę wątpić. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Cofnijmy się jednak do początków, do twórcy skautingu. Co Bi-Pi mówił na temat bezpieczeństwa w harcerstwie? \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">“\u003C/span>\u003Ci>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">A Scout must be prepared to take risks and face dangers.\u003C/span>\u003C/i>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">” Scouting for Boys. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Ci>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">The Scoutmaster must give the boy the opportunity of learning by doing things himself. a także:\u003C/span>\u003C/i>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Ci>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">If you never let a boy try to walk along a plank or a rope for fear he may fall, he will never learn balance. \u003C/span>\u003C/i>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Aids for scoutmastership\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Czyli raczej powinniśmy się skupiać na zarządzaniu tymże ryzykiem, a nie na jego likwidowaniu. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cb>Po co ryzyko?\u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Po pierwsze jeśli dajemy tylko zadania łatwe, bez ryzyka porażki – nie zbudujemy w wychowanku poczucia sprawczości.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Po drugie, żeby wyrabiał w sobie coraz większą odwagę do podejmowania wyzwań, a w sytuacjach zagrożenia potrafił działać, zamiast się paraliżować.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Po trzecie, żeby wychowanek przestał powtarzać, że czegoś się nie da zrobić, ale umiał się raczej przyznać: “ja nie potrafię” lub “jeszcze nie potrafię”.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Po czwarte, możliwość doświadczenia szybkich konsekwencji nieodpowiedzialnego działania. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cb>Czy można narażać na niebezpieczeństwo wychowanków?\u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Tak, a nawet trzeba! Nie można ich jednak nigdy celowo narażać na uszczerbek na zdrowiu fizycznym lub psychicznym, to jest wprowadzać ich w sytuacje, które na pewno spowodują ich szkodę. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Dlatego jak najbardziej wskazanym jest uczenie się balansu na linie, z której można spaść i się tym samym przewrócić na ziemię, ale już skakanie z 4 metrów w dół bez żadnego do tego sprzętu spowalniającego nie wchodzi w grę. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Jak najbardziej wskazane jest umożliwienie chętnemu wychowankowi stania na warcie w nocy, ale niedopuszczalnym jest zamknięcie go przymusowo w skrzyni pionierskiej, żeby przestał mieć lęk klaustrofobiczny. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">W obu pierwszych przypadkach mamy sytuację, w której poszerzamy możliwości fizyczne i psychiczne wychowanka, w drugich po prostu mu szkodzimy.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Co ważne, każde ryzykowne działanie powinno być odpowiednio zabezpieczone. Jeśli wiemy, że harcerz ma palić ogień, co może się wiązać z oparzeniami – powinniśmy mieć w gotowości opatrunki i coś do ugaszenia tego ognia w mgnieniu oka, żeby sytuacja nie  wymknęła się spod naszej kontroli. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Życie harcerskie w lesie, wystawia jednak każdego na niebezpieczeństwa naturalne, w których jednym z największych zagrożeń jest bierność. Jeśli będę wartował w samym mundurze, w chłodną letnią noc – następnego dnia będę miał katar lub gorączkę. Jeśli nie nauczę się odpowiednio upadać – zadanie z liną może skończyć się dla mnie złamaniem. Jeśli nie zadbam o odpowiedni śpiwór znów zmarznę w nocy itd.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Przykłady można by było mnożyć. Co ciekawe, harcerze przed wojną wydają się bardziej “bezpieczni” pod tym kątem niż my obecnie – choć przecież było mniej formalności i większa swoboda działania. Możemy to dostrzec patrząc na historyczne wymagania \u003Ca href=\"https://pl.wikipedia.org/wiki/Trzy_pi%C3%B3ra\">próby na trzy pióra.\u003C/a> Odnotowując, że przed wojną wymagano osoby dorosłej, która miała podążać za kandydatem przechodzącym tę próbę. Obecnie nie znajdziemy takiego wymogu. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Dodatkowo same dokumenty nie zwiększają bezpieczeństwa. Świetnie za to potrafią tworzyć jego złudne wrażenie. Wystarczy spojrzeć na wypadki na obozach – wciąż są obecne, nawet te najtragiczniejsze. To pokazuje, że same przepisy nie wystarczą, jeśli nie idą za nimi realne kompetencje kadry. To oznacza większą odpowiedzialność instruktora – nie tylko za przestrzeganie zasad, ale za realne przygotowanie siebie i swoich wychowanków do działania.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cb>Kogo chronią przepisy? Instruktora, wychowanków czy organizacje?\u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Cóż więc z zapisów o konieczności przeszkolenia instruktora z pierwszej pomocy, jeśli tak naprawdę jej nie umie? Ukończył przecież kurs. Jak jednak ten kurs wyglądał? Czego wymagał? Czy rzeczywiście po takim kursie w razie poparzenia, zadławienia, podtopienia instruktor-drużynowy będzie umiał uratować wychowanka? Czy będzie potrafił tak zabezpieczyć teren zajęć i ich program (np. dobrze wyposażoną apteczką), żeby być gotowym? \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Co więcej czy współczesny instruktor potrafi zadbać o komfort cieplny ludzi, gdy temperatura spadnie poniżej zera? Co wtedy zrobi? \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Mamy jednak przepisy, które mówią o konieczności przeszkolenia kadry wychowawczej. I one chronią, problem w tym, że dopóki instruktorzy się do nich nie stosują, nie są rzeczywiście przeszkoleni, to takie przepisy, choćby najlepsze chronią głównie organizacje.\u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Nie chodzi o to, by ograniczać ryzyko do zera. Chodzi o to, by wychowywać ludzi, którzy potrafią działać mimo niego. \u003C/span>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-weight: 400;\">Bo harcerstwo nie ma tworzyć ludzi bezpiecznych. Ma tworzyć ludzi zdolnych do działania \u003C/span>\u003Cb>w świecie, który bezpieczny nie jest.\u003C/b>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n",false,{"rendered":19,"protected":17},"Nie chodzi o to, że bezpieczeństwo jest nieważne.\r\nChodzi o to, że nie może być jedynym celem wychowania.\r\n\r\nOd początku powstania pomysłu na stworzenie Czarnego Szlaku, a nawet wcześniej w mojej harcerskiej karierze co jakiś czas słyszę, że “zmienię zdanie dotyczące podejścia do bezpieczeństwa dopiero gdy coś się stanie i oby nie stało się nigdy”.  W tym artykule chcę w końcu rozprawić się z tym zarzutem.",0,{"title":22,"og_url":23,"robots":24,"schema":30,"og_type":89,"og_image":90,"og_title":22,"canonical":23,"og_locale":93,"og_site_name":64,"twitter_card":94,"twitter_misc":95,"og_description":97,"article_publisher":87,"article_modified_time":41},"(Nie)bezpieczny Czarny Szlak - Czarny Szlak","https://czarnyszlak.org/istota/niebezpieczny-czarny-szlak/",{"index":25,"follow":26,"max-snippet":27,"max-image-preview":28,"max-video-preview":29},"index","follow","max-snippet:-1","max-image-preview:large","max-video-preview:-1",{"@graph":31,"@context":88},[32,49,53,63,79],{"@id":23,"url":23,"name":22,"@type":33,"image":34,"isPartOf":36,"breadcrumb":38,"inLanguage":40,"dateModified":41,"thumbnailUrl":42,"datePublished":43,"potentialAction":44,"primaryImageOfPage":48},"WebPage",{"@id":35},"https://czarnyszlak.org/istota/niebezpieczny-czarny-szlak/#primaryimage",{"@id":37},"https://czarnyszlak.org/#website",{"@id":39},"https://czarnyszlak.org/istota/niebezpieczny-czarny-szlak/#breadcrumb","pl-PL","2026-04-16T09:10:56+00:00","https://czarnyszlak.org/wp-content/uploads/2026/03/Po-pierwsze-autentycznosc.-Kilka-mysli-o-harcerstwie-niezaleznym.-2.png","2026-03-26T16:35:18+00:00",[45],{"@type":46,"target":47},"ReadAction",[23],{"@id":35},{"@id":35,"url":42,"@type":50,"width":51,"height":52,"contentUrl":42,"inLanguage":40},"ImageObject",2048,614,{"@id":39,"@type":54,"itemListElement":55},"BreadcrumbList",[56,61],{"item":57,"name":58,"@type":59,"position":60},"https://czarnyszlak.org/","Strona główna","ListItem",1,{"name":14,"@type":59,"position":62},2,{"@id":37,"url":57,"name":64,"@type":65,"publisher":66,"inLanguage":40,"description":68,"potentialAction":69},"Czarny Szlak","WebSite",{"@id":67},"https://czarnyszlak.org/#organization","Do zobaczenia na Czarnym Szlaku!",[70],{"@type":71,"target":72,"query-input":75},"SearchAction",{"@type":73,"urlTemplate":74},"EntryPoint","https://czarnyszlak.org/?s={search_term_string}",{"@type":76,"valueName":77,"valueRequired":78},"PropertyValueSpecification","search_term_string",true,{"@id":67,"url":57,"logo":80,"name":64,"@type":84,"image":85,"sameAs":86},{"@id":81,"url":82,"@type":50,"width":51,"height":83,"caption":64,"contentUrl":82,"inLanguage":40},"https://czarnyszlak.org/#/schema/logo/image/","https://czarnyszlak.org/wp-content/uploads/2025/12/590889860_1129188685708870_5907964095199839820_n.png",1152,"Organization",{"@id":81},[87],"https://www.facebook.com/profile.php?id=61579692898860","https://schema.org","article",[91],{"url":42,"type":92,"width":51,"height":52},"image/png","pl_PL","summary_large_image",{"Szacowany czas czytania":96},"5 minut","(Nie)bezpieczny Czarny Szlak    Nie chodzi o to, że bezpieczeństwo jest nieważne. Chodzi o to, że nie może być jedynym celem wychowania.   Od początku powstania pomysłu na stworzenie Czarnego Szlaku, a nawet wcześniej w mojej harcerskiej karierze co jakiś czas słyszę, że “zmienię zdanie dotyczące podejścia do bezpieczeństwa dopiero gdy coś się stanie i […]",{"image":42,"author":99,"date":100,"excerpt":19,"views":101,"rating_sum":4,"rating_count":102,"rating_avg":103,"comments":102},"phm. Rafał Pankowski HR","26 marca 2026",331,3,4,1784590002390]