[{"data":1,"prerenderedAt":107},["ShallowReactive",2],{"istota-article-czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic":3},{"id":4,"source_wp_id":5,"date":6,"modified":7,"slug":8,"status":9,"type":10,"comment_status":11,"link":12,"title":13,"content":15,"excerpt":18,"featured_media":20,"yoast_head_json":21,"istota_meta":100,"istota_comments_count":61},4,1291,"2026-05-06T10:45:16.000Z","2026-05-06T11:25:41.000Z","czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic","publish","istota_article","open","/istota/czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic/",{"rendered":14},"Czemu ZHP ma popsute stopnie i jak je naprawić?",{"rendered":16,"protected":17},"\u003Cp>[Tekst początkowo pojawił się na: \u003Ca href=\"https://slimakowylas.blogspot.com/2022/12/harcerskihereticon-4-czemu-zhp-ma.html\">Ślimakowy Las ]\u003C/a>\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Czuwaj!\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Od dłuższego czasu szukałem możliwości podesłania moich uwag odnośnie do Systemu Instrumentów Metodycznych ZHP – niedawno natrafiłem, na stronie ZHP, na link do formularza, który to umożliwia: \u003Ca href=\"https://zhp.pl/sim\">https://zhp.pl/sim\u003C/a>. Moje uwagi przerosły jednak objętością dopuszczalną przez formularz ilość znaków. Zdecydowałem się zatem przesłać je, jako osobny artykuł, do którego link z uwagami prześlę w formularzu – zapraszam zatem do lektury i Czytelników mojego bloga 😊 ! Wbrew tytułowi, będzie też troszkę o sprawnościach.\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Piszę do Was z głęboką nadzieją, że zostanie to odebrane jako konstruktywna krytyka. Najpierw opowiem o tym, co wg mnie być powinno i może byłoby do wprowadzenia w bardziej długofalowej perspektywie, następnie o tym, co da się zrobić sprawniej 😉 !\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Do ZHP wstąpiłem w 2004 roku – rok po wprowadzeniu w ZHP harcerstwa starszego pomiędzy pion harcerski, a wędrowniczy\u003Ca href=\"https://slimakowylas.blogspot.com/2022/12/harcerskihereticon-4-czemu-zhp-ma.html#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]\u003C/a>. Wcześniej pojęcie „harcerstwo starsze” było tożsame ze słowem „starszyzna” i nie było stopnia odkrywcy/pionierki – spotkałem się zatem z osobami, które, jeszcze w ZHP, nie zdobywały tego stopnia, bo miały otwarte po wywiadowcy/tropicielce od razu ćwika/samarytankę. Np. ZHR\u003Ca href=\"https://slimakowylas.blogspot.com/2022/12/harcerskihereticon-4-czemu-zhp-ma.html#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]\u003C/a> nigdy, mimo wprowadzenia gimnazjów, nie zrezygnował z tego systemu, a tymczasem gimnazja zdążyły powstać, zniknąć, a ZHP, zamiast powrócić do tego, co dobrze się sprawdzało, łata gorzej działającą zmianę – czyli, używając porównania informatycznego – są kolejne patche do systemu, gdy potrzebny jest reboot do poprzedniej wersji. Dlaczego jestem przekonany, że system 5 stopniowy sprawdzał się lepiej? Zaprezentuję poniżej parę argumentów:\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Naturalność, czyli jeden z elementów Ręki Metody – w rozwoju młodego człowieka jest kilka momentów, które warto powiązać ze stopniami harcerskimi – przychodząc do drużyny, odbywa próbę na harcerza, składa Przyrzeczenie Harcerskie i zdobywa stopień młodzika (próbę na harcerza powiązałbym od razu z próbą na młodzika, podobnie jak jest tradycyjnie np. w ZHR, ale rozwiązanie nowego SIM ZHP, mówiące o jak najkrótszej próbie na harcerza, jest też niezłe – dzięki temu ukróci się, oby, patologiczne w niektórych środowiskach ZHP, przyznawanie Krzyża Harcerskiego „za zasługi” – nawet po kilku latach (!)). Następnie, odbywa próbę na stopień wywiadowcy i ćwika – to dwa konkretne etapy, gdy ćwik ma być już technicznym wygą. Potem stopnie dorosłe – HO i HR.\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Obecnie wygląda to tak, że stopień odkrywcy/pionierki i pion starszoharcerski de facto opóźniają zmaganie z najtrudniejszymi próbami – ćwika, HO i HR. Sam, przed laty, mając bardzo wymagającą próbę na stopień odkrywcy, de facto zdobywałem od razu HO w wieku wędrowniczym, bo poziom ćwika osiągnąłem stopniem odkrywcy i wiekowo zazwyczaj tak to wychodzi – tutaj na wielki plus to, że umieszczono w nowym SIM zapisy o orientacyjnych widełkach wiekowych, i że można wcześniej – daje to ważną swobodę drużynowemu. Chociaż ja, jako drużynowy w ZHP, po prostu musiałbym wybierać część wymagań z odkrywcy / pionierki i doklejać je do łączonych prób ćwika / samarytanki, żeby uzyskać prawidłowe efekty metodyczne.\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Kolejnym problemem jest może nie tyle sama obniżka górnej granicy wieku wędrowniczego z 25 do 21 lat, ile raczej nierealizowanie stopni HO i HR również w wieku 21 +. Miałem okazję przez kilka kadencji prowadzić Kapitułę Stopni Wędrowniczych w kręgu akademickim ZHP i mam porównanie pracy przed obniżką i po – z dnia na dzień zostały nam odebrane instrumenty do pracy ze starszyzną. Dodatkowo, w tej chwili stopień HR jest w ZHP praktycznie nie zdobywany, nawet HO już nie tak często – dlaczego? Bo ludzie muszą robić wyścig ze stopniami, żeby zdążyć przed 21 +, zamiast po prostu skupić się na mniejszej ilości dobrze sformułowanych prób. Dodatkowo, problemem jest zapis o „posiadaniu wiedzy i umiejętności na poziomie stopnia HO” w próbie pwd., zamiast po prostu wymagania posiadania tego stopnia. Tak samo powinno być z posiadaniem stopnia HR i phm. – dlaczego? Bo, znów odwołując się do Ręki Metody: wymagając od naszych harcerzy zdobywania stopni, by w pełni oddziaływać przez przykład osobisty instruktora, musimy zdobyć to, czego wymagamy od nich, a poza tym sami powinniśmy mieć możliwość harmonijnego rozwoju i zdobycia wszystkich harcerskich stopni, nie tylko instruktorskich, niezależnie od wieku. Traktując HO i HR, jako stopnie jedynie wędrownicze, degradujemy je. W dodatku nie powiązując próby na phm. z próbą na HR, dodatkowo sprawiamy, że coraz mniej osób zdobywa ten stopień. I mówię to, jako HR ze stopniem, zdobytym w ZHP jeszcze w liceum, więc nie chodzi tu o względy osobiste, a o metodyczne. Moją propozycją jest zatem opracowanie wymagań stopni HO i HR również dla zdobywania dla starszyzny harcerskiej – 21 +, a najlepiej również powiązanie ich ze zdobywaniem stopni instruktorskich. W praktyce wyglądałoby to tak, że otwierając próbę na HO lub HR przed 21 urodzinami, realizujemy ją wg obecnych wymagań wędrowniczych dla nowego SIM, a po 21 urodzinach – wg wymagań dla starszyzny, które należałoby opracować. Zatem również ktoś, kto wstępowałby do ZHP w wieku 21+, chcąc zostać instruktorem, realizowałby zarówno próbę na HO wg wymagań starszyzny, jak i na pwd.\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Tak wiele mówi się obecnie w harcerstwie o braku narzędzi, oprócz stopni instruktorskich, w pracy i rekrutacji dorosłej kadry – dajmy im zatem możliwość pełnego rozwoju Metodą Harcerską – w wymiarze osobowym – stopnie HO i HR – tradycyjne stopnie dorosłe w harcerstwie i – w wymiarze metodycznym i instruktorskim – poprzez stopnie instruktorskie. Jestem również przeciwny zakazywaniu osobom 21 + zdobywania najtrudniejszych sprawności – jeśli ktoś jest specem, dajmy na to, od rozpalania ognia, niech daje przykład młodszym, nosząc na ramieniu ogniową sprawność czterogwiazdkową – i tak dalej. Wiadomo, że w tym wieku podstawą są uprawnienia państwowe i specjalistyczne, ale, w starym systemie sprawności, dobre było powiązanie ich z automatycznym przyznaniem danych najtrudniejszych sprawności – niech będzie tak i teraz! Lepszym przykładem dla młodszych do zdobywania sprawności jest w końcu dorosły z pełnym ich rękawem, szczególnie tych najtrudniejszych, niż bez nich. Choć, zgodnie z obecnym SIM ZHP, przyznaję oczywiście, że warto potwierdzać te uprawnienia, obok sprawności, również specjalistycznymi odznakami – tutaj ważny głos z ZHR od śp. dh. Kuby Górniaka: \u003Ca href=\"https://azymut.zhr.pl/2021/09/22/co-jest-nie-tak-z-wedrownictwem/\">https://azymut.zhr.pl/2021/09/22/co-jest-nie-tak-z-wedrownictwem/\u003C/a>. Podobnie wygląda to zresztą u wędrowników i przewodniczek w SHK „Zawisza” FSE. Kolejna inspiracja z ZHR, odnośnie do systemu sprawności, tutaj: \u003Ca href=\"https://youtu.be/a2qxEjfXviQ\">https://youtu.be/a2qxEjfXviQ\u003C/a>. I niech się dzieje!\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Warto by również podyskutować nad tym, czy w harcerstwie – nie tylko w ZHP – w ogóle potrzebny jest nam stopień instruktorski przewodnika i nie wystarczyłyby, tak jak dawniej w Polsce i wciąż w wielu skautingach za granicą, jedynie podharcmistrz (assistant scoutmaster) i harcmistrz (scoutmaster). Ale to już temat na inne rozważanie…\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">Z Błękitnym Niebem!\u003C/p>\n\u003Cp style=\"font-weight: 400;\">phm. Piotr Pojnar  HR – „Wytrwały Ślimak”\u003C/p>\n",false,{"rendered":19,"protected":17},"Piszę do Was z głęboką nadzieją, że zostanie to odebrane jako konstruktywna krytyka. Najpierw opowiem o tym, co wg mnie być powinno i może byłoby do wprowadzenia w bardziej długofalowej perspektywie, następnie o tym, co da się zrobić sprawniej!\r\nDlaczego jestem przekonany, że system 5 stopniowy sprawdzał się lepiej? Zaprezentuję poniżej parę argumentów:",0,{"title":22,"og_url":23,"robots":24,"schema":30,"og_type":91,"og_image":92,"og_title":22,"canonical":23,"og_locale":95,"og_site_name":65,"twitter_card":96,"twitter_misc":97,"og_description":99,"article_publisher":89,"article_modified_time":41},"Czemu ZHP ma popsute stopnie i jak je naprawić? - Czarny Szlak","https://czarnyszlak.org/istota/czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic/",{"index":25,"follow":26,"max-snippet":27,"max-image-preview":28,"max-video-preview":29},"index","follow","max-snippet:-1","max-image-preview:large","max-video-preview:-1",{"@graph":31,"@context":90},[32,49,54,64,80],{"@id":23,"url":23,"name":22,"@type":33,"image":34,"isPartOf":36,"breadcrumb":38,"inLanguage":40,"dateModified":41,"thumbnailUrl":42,"datePublished":43,"potentialAction":44,"primaryImageOfPage":48},"WebPage",{"@id":35},"https://czarnyszlak.org/istota/czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic/#primaryimage",{"@id":37},"https://czarnyszlak.org/#website",{"@id":39},"https://czarnyszlak.org/istota/czemu-zhp-ma-popsute-stopnie-i-jak-je-naprawic/#breadcrumb","pl-PL","2026-05-06T11:25:41+00:00","https://czarnyszlak.org/wp-content/uploads/2026/05/Piotr-Pojnar-Krzyz-Harcerski-phm.-ed-przyciete-znak.jpg","2026-05-06T10:45:16+00:00",[45],{"@type":46,"target":47},"ReadAction",[23],{"@id":35},{"@id":35,"url":42,"@type":50,"width":51,"height":52,"caption":53,"contentUrl":42,"inLanguage":40},"ImageObject",468,640,"oplus_32",{"@id":39,"@type":55,"itemListElement":56},"BreadcrumbList",[57,62],{"item":58,"name":59,"@type":60,"position":61},"https://czarnyszlak.org/","Strona główna","ListItem",1,{"name":14,"@type":60,"position":63},2,{"@id":37,"url":58,"name":65,"@type":66,"publisher":67,"inLanguage":40,"description":69,"potentialAction":70},"Czarny Szlak","WebSite",{"@id":68},"https://czarnyszlak.org/#organization","Do zobaczenia na Czarnym Szlaku!",[71],{"@type":72,"target":73,"query-input":76},"SearchAction",{"@type":74,"urlTemplate":75},"EntryPoint","https://czarnyszlak.org/?s={search_term_string}",{"@type":77,"valueName":78,"valueRequired":79},"PropertyValueSpecification","search_term_string",true,{"@id":68,"url":58,"logo":81,"name":65,"@type":86,"image":87,"sameAs":88},{"@id":82,"url":83,"@type":50,"width":84,"height":85,"caption":65,"contentUrl":83,"inLanguage":40},"https://czarnyszlak.org/#/schema/logo/image/","https://czarnyszlak.org/wp-content/uploads/2025/12/590889860_1129188685708870_5907964095199839820_n.png",2048,1152,"Organization",{"@id":82},[89],"https://www.facebook.com/profile.php?id=61579692898860","https://schema.org","article",[93],{"url":42,"type":94,"width":51,"height":52},"image/jpeg","pl_PL","summary_large_image",{"Szacowany czas czytania":98},"7 minut","[Tekst początkowo pojawił się na: Ślimakowy Las ] Czuwaj! Od dłuższego czasu szukałem możliwości podesłania moich uwag odnośnie do Systemu Instrumentów Metodycznych ZHP – niedawno natrafiłem, na stronie ZHP, na link do formularza, który to umożliwia: https://zhp.pl/sim. Moje uwagi przerosły jednak objętością dopuszczalną przez formularz ilość znaków. Zdecydowałem się zatem przesłać je, jako osobny artykuł, […]",{"image":42,"author":101,"date":102,"excerpt":19,"views":103,"rating_sum":104,"rating_count":105,"rating_avg":106,"comments":61},"phm. Piotr Pojnar HR - \"Wytrwały Ślimak\"","6 maja 2026",492,13,3,4.33,1784666560818]